Bernd Lohaus

Misschien heb ik al meer van Bernd Lohaus gezien dan ik zelf goed en wel besef, maar de eerste keer dat ik bewust met zijn werk in contact kwam, ligt nog kakelvers in mijn geheugen. Het is ongeveer een maand geleden, tevens een maand voor zijn dood op 5 november 2010. Met school gingen we naar “XANADU! (De collectie van het S.M.A.K. belicht door Hans Theys)”, de tentoonstelling die nog tot begin oktober 2010 zou duren. Ik was al eerder naar deze tentoonstelling geweest en ik vond er niet veel aan. Het gele krantje (klik voor het krantje in PDF) had ik niet gelezen, met mijn gezelschap had ik alles snel bekeken. Daarna zijn we frieten gaan eten, of zo, bij honger is de concentratie zwak. Toen ik hoorde dat we (voor mij: wéér, opnieuw) naar de tentoonstelling moesten gaan, maar dan met een rondleiding van alleskunner/curator Hans Theys, begon mijn interesse beetje bij beetje te groeien. De uitleg bij de werken die Theys blijkbaar het meest interessant vond om aan ons te tonen (zijn agenda is blijkbaar goed gevuld en enorm veel tijd was er niet voor een bende KSO’ers) was welkom en interessant en heb ik achteraf in het gele krantje kunnen herlezen. Nieuwe sappige weetjes kregen we niet te horen. Het was dus op deze tentoonstelling dat ik voor het eerst oog in oog stond met werk van Lohaus.

Bernd Lohaus werd 70 jaar geleden geboren in het Ruhrgebied, maar hij leefde in België in de nabijheid van de Schelde. Hij werd opgeleid als beeldhouwer, maar zijn werk werd pas echt ZIJN werk toen hij in contact kwam met zijn belangrijkste leraar. Ik geloof dat Lohaus zelfs door zijn leraar een jaar werd weggestuurd om te gaan tekenen, en dat hij dan pas mocht terugkomen. En/Of hij als reactie kreeg: “Je hebt een jaar goed getekend, doe dit nog maar een jaar en kom dan nog eens terug.” Dat verhaal hoorde ik van Hans Theys, maar ik zou de correctheid (van mijn herinneringen…) nog eens moeten nachecken. Kortom, speciale leraar dus. Het was mijn held Joseph Beuys die zijn mentor was. Beuys was zo’n kunstenaar die ik echt moest leren kennen: toen ik voor het eerst zijn Wirtschaftswerte zag, vestigde ik mijn aandacht vooral op de geur ervan. Tijdens de Quadriënnale 2010 in Düsseldorf heeft Beuys mijn hart veroverd. Parallelprozesse vond ik bewonderingswaardig genoeg om 50 euro neer te tellen voor de superschone, verzorgde catalogus. Soit, terug naar Beuys in het Smak. De Wirtschaftswerte werd daar voor XANADU! knap en doordacht opgesteld door de curator: de rode muren, de dode rijkelui in hun gouden kaders: de geniale omgeving voor dit kunstwerk.
Is het trouwens zo raar dat mensen in Duitsland Engelstalige boeken kopen? Ik kreeg de vraag of ik toch niet de Duitse versie wou. Ik heb wel enkele Duitstalige boeken gekocht, maar bij die dure catalogus wou ik zeker zijn dat ik alles goed zou verstaan.

Tot zover Beuys. Lohaus hield zich, net als zijn meester, bezig met the body in contemporary art (happenings/performances), maar sculpturen associeer je zéker met Lohaus. Ik vind wat Hans Theys in het gele krantje over Lohaus heeft geschreven zeer interessant, dus doorklikken naar die handel, zeg ik je! Zonder wat Theys zei en schreef over de kunstenaar, had ik er waarschijnlijk echt niet veel van begrepen. De werken schreeuwen hun betekenis en verhalen niet uit, en juist de verhalen boeien mij. Bijvoorbeeld: de touwen in zijn kunstwerken (Lohaus gebruikte veel touw) zijn gemaakt door echte Antwerpse specialisten, de mannen van de haven. In verband met die touwen: het Smak toonde in XANADU! het geweldige Große Korde. Het hoofdpersonage is een oneindig touw dat een vierkant zou moeten voorstellen. Een ander werk, toevallig ook het tweede dat de curator bespreekt in het gele krantje na Große Korde, is voor mij naamloos, daarom zoek je het beter even op in het krantje. Het is zo’n teder werk, schrijft Theys. Het touw streelt de muur. Van monumentale orde is Ich-Du. Ik zag een tien jaar oude video-opname van “het portret van Jan Hoet”,  in de periode rond de opening van het Gentse Smak. Ich-Du werd toen ook opgesteld (correct me if I’m wrong, ik vind het portret niet terug op COBRA), en Jan Hoet riep steeds: Diese große graue Mauer!, maar ik herinner mij niet meer waarom hij dat riep. Misschien was het wel een uitroep van bewondering omwille van de kracht, de tederheid, het alles van de werken van Bernd Lohaus. In memoriam.

Kunstenaar Bernd Lohaus overleden (videofragment op COBRA)
Lust, Liebe, Tod (boeiend videofragment op COBRA)
Bernd Lohaus op de website van het Smak (met overzicht van de werken)
Bernd Lohaus op de website van Hans Theys